Ailesi Tarafından Terk Edilenler: Travmadan Kurtulan Birini Sevmek

Çocukluk travmasından sağ kurtulanlar, sevgi dolu bir ilişkinin sağlayabileceği tüm huzuru ve güvenliği hak ediyor.

Ancak istismar veya ihmal geçmişi, başka birine güvenmenin korkutucu olmasına neden olabilir.

Ahmet evin tek çocuğuydu. Babası çalışıyor, annesi ise ev hanımıydı. Ahmet, aile içi kavgalara çok maruz kalıyordu. Babası ile annesi arasında geçen yüksek sesli, gürültülü kavgalardan her ne kadar rahatsız olsa bile bunu düzeltebilecek bir güce sahip değildi ve bu, onun çaresiz hissetmesine sebep oluyordu. Dahası; annesi ile evde geçirdiği zamanların birçoğunu yine korkarak geçirirdi. Birçok zaman annesinden ‘keşke doğmasaydın’ gibi cümleler duymak onun canını çok acıtıyordu. Babası genelde çok geç saatlerde eve gelir ve sabah erkenden çıkardı. Hayatta kalma mücadelesi, bu duruma alışmak zorunda bırakacaktı onu. Annesinden yeteri veya koşulsuz sevgiyi alamıyor, babası ile hemen hemen hiç iletişim kuramıyordu. Onlar tarafından fiziksel olmasa bile terk edilmişti.

Ahmet sevilmediğini, değer görmediğini, bu hayattaki varlığını sürekli düşünmek zorunda kalacaktı. Bundan sonra kime güvenecekti? Peki ya bizler, travmanın etkisini daha iyi nasıl anlayabiliriz ve hayatta kalanların kendilerinin ve partnerlerinin hak ettiği sevgiyi, dostluğu ve desteği bulmalarına nasıl yardımcı olabiliriz?

Hayatta kalanlar genellikle içten içe kimseye gerçekten güvenilemeyeceğine, yakınlığın tehlikeli olduğuna ve onlar için gerçek sevgi ile yaşayacakları bir bağlılığın imkânsız veya bir hayal olduğuna inanırlar. Birçoğu kusurlu, yeterince iyi ve sevilmeye layık olmadığını söylüyor. Bu gibi düşünceler yaşam boyu ilişkilere zarar verebilir.

Çocukluk döneminde, aile ilişkilerimiz büyük bir korku kaynağı olursa ya da güvensiz bir şekilde yaşanılır, çocuk kendini yalnız ve çaresiz hissederse, zihni bu durumlar ile başa çıkmanın bir yolunu bulmaya çalışır. Bir çocuk aşağıdaki gibi düşüncelere kapılabilir:

• Güvenmemeliyim, hiçbir yer güvenli değil!
• Kimseye yük olmamalıyım!
• Nasıl hissettiğim önemli değil.

Bu düşünceler, çocuğun acı çektiği ve hayatta kalması gerektiği durumlarda, bununla başa çıkmasına yardımcı olabilir. Ancak bunlar, sonraki zamanlarda iç dünyasını anlamlandırmasına ya da nasıl büyüyeceğini ve başkalarıyla ilişki kuracağını öğrenmesine yardımcı olmaz. Hayatta kalan kişi hayatının ilerleyen dönemlerinde güvenli, sevgi dolu bir partner bulsa bile, kendi kendini sınırlayan senaryolar onda kalır. O düşüncelerden hızlı bir şekilde kurtulup, yeniden başlayamazlar.

Travmanın Davranış ve Ruh Hali Üzerindeki Etkisini Fark Etmek

Çoğu zaman travmadan kurtulanlar, istismarcı bir partnerle çocukluk deneyimlerini yeniden yaşarlar. Çocukluk yaraları, bu döngüleri değiştirmeye çalışan iki istekli insan (romantik ilişki içerisinde) olmadığı sürece bu şekilde onarılamaz.

Eğer çift tarafından bu durum fark edilmezse, hayatta kalanlar bir istismar döngüsüne yakalanabilir.

Travma mağduru, güvenli bir partnerle bile;

• Depresyonu deneyimleyebilir,
• Duygularını düzenlemeye çalışmak için kompulsif davranış, yeme bozukluğu veya madde bağımlılığı geliştirebilir,
• Geçmişe takılıp kalabilir veya panik ataklar yaşayabilir,
• Kendinden sürekli şüphe duyabilir,
• İntihar düşünceleri oluşabilir,
• Çocukken yaşadıkları olumsuz davranışları tekrarlayıcı bir şekilde düşünebilir.

Travmanın İlişkiler Üzerindeki Etkisini Görmek

İyileşmemiş travma, yakın ilişkiler içerisinde kontrolsüz bir güç olarak kabul edilmeli. Duyguları aşırı tetikleyebilir, sorunları tırmandırabilir ve etkili bir şekilde iletişim kurmayı imkânsız hale getirebilir.

Sorunlar, aşağıdaki nedenlerle karmaşık hale gelir:

• İlişki sorunlarına karşı yüksek tepkiler,
• Duygusal olarak alevlenen anlaşmazlıklar,
• Geri çekilme veya mesafeli, tepkisiz davranış,
• Çatışmalardan kaçınma ve sorunlar hakkında konuşamama,
• Durum böyle olmadığı halde partnerin kendisine karşı olduğuna dair varsayımlar,
• Partnerinizin sevgisi ve sadakati konusunda süregelen şüphe,
• Güven duygusuna rağmen sevgiyi kabul etmekte zorluk.

Bir ilişkide travma geçmişi yalnızca tek tarafın çözmesi gereken bir sorun değildir. Bir partneri etkileyen herhangi bir şey diğerini ve ilişkiyi de etkiler.

Pek çok insan travmatik deneyimler yaşadığının farkında bile değildir. Travmaya dayalı terapi, çiftlerin travmatik istismar veya ihmali nasıl deneyimlediklerini, bunun onları ve mevcut ilişkilerini nasıl etkilediğini görmelerine yardımcı olabilir. Bu yaklaşım, terapistin, çiftlerin geçmişteki sorunlarını mevcut sorunlardan ayırmasına yardımcı olacak spesifik içgörüler sunmasını sağlar. İlerleme genellikle bireysel seansların ve çift olarak çalışmanın birleşimiyle daha kolay sağlanır.

Travmadan Hayatta Kalanlar ve Partnerleri İçin Bazı Öneriler

Travmadan kurtulanların ve partnerlerinin farklı desteğe ihtiyaçları vardır. Ezici duygular tetiklendiğinde olayları nasıl sakinleştirirsiniz?

• Her biriniz ve ilişkiniz için gerçekten iyi bir destek sisteminiz olsun. İlişkinize olumlu bakan, size ve sevdiklerinize saygı duyan ailenize ve arkadaşlarınıza zaman ayırın.
• Birbirinizi daha iyi anlama çabanızda, çift veya birey olarak size rehberlik edecek, travma konusunda bilgili bir terapist bulun.
• Psikoeğitime zaman ayırın.

Travma mağduruyla sağlıklı bir bağ kurmak, iletişim üzerinde çok çalışmak anlamına gelir. İlişki sorunlarıyla boğuşmak korkuyu artırabilir ve travma geçmişi olan biri için geçmişe dönüşleri tetikleyebilir.

İletişimin nasıl yönetileceğini öğrenmek, çiftlerin travma anlayışları geliştikçe sakinleşmelerine ve rahatlık sağlamalarına yardımcı olur. Örneğin; çiftler şunları yapabilir:

• Farkındalığı artırmak ve her biriniz için tetikleyicileri tanımak için farkındalık pratiği yapın.

• Şimdiki zamana ayak uydurmanıza ve diyaloğunuzu yeniden yönlendirmenize yardımcı olacak bazı ifadeler geliştirin, örneğin:
• "Bunu yavaşlatabilir miyiz diye merak ediyorum.
• "Tetikleniyoruz gibi görünüyor. Bize neler olduğunu anlayabilir miyiz?”
• “Eski bölgeye mi gidiyoruz acaba?”
• "Bunun terapide konuşmamız gereken bir konu olabileceğini düşünüyorum."
• "Acaba bizim için olup bitenlere ayak uydurmayı deneyebilir miyiz, bu mümkün mü?"

İletişim, geçmişe dönüş sırasında partnerin sevdiği kişiyi rahatlatmasına da yardımcı olabilir. Teknikler şunları içerir:

• Kişiye güvende olduğunu hatırlatmak.

• Buraya ve şimdiye dikkat çekmek (mevcut tarihe, konuma ve diğer yakın görüntü ve seslere atıfta bulunarak).

• Bir bardak su sunmak, geriye dönüşü şaşırtıcı derecede iyi bir şekilde durdurmaya yardımcı olabilir. (Tükürük bezlerini harekete geçirir, bu da davranışı düzenleyen prefrontal korteksi uyarır.)

Sonuç olarak; travmanın etkisini ne kadar çok anlarsak, travmadan etkilenenlerin hayatta kalmanın ötesine geçmesine ve daha sağlıklı sevgi dolu ilişkilerin iyileştirici güvenliğini bulmasına o kadar yardımcı olabiliriz.

Ömer Kurt